Activitat pedagogica a l'entorn del cortmetratge Wings and oars
Produire una escritura variada en s'apropriant las diferentas dimensions de l'activitat d'escritura.
Tornatz escriure en foncion d'instruccions novèlas o evolucionatz vòstre tèxte.
Mestrejar la forma dels mots en relacion amb la sintaxi.
Wings and oars © Lunohod
TítolWings and oars
TèmaMemòria
Genre e mots clausSurrealista, enfança, memòria, barca, avion, mar, riu
Cicle (pel filme)9-11 ans
Durada05 min 52 s
RealizacionVladimir Leschiov
MusicaP. Y. Drapeau & N. Roger
ProduccionLunohod (Lettonie, 2009)
Manipular l'autoescritura dins lo temps passat.
Dins Wings and oars, la nostalgia sorgís de la comparason entre la vida del jove coma aviador, liure e leugièr, e sa situacion d'òme madur, facha d'apèchs e d'immobilitat. Sembla èsser la marca de l'agach extèrne e desligat, un pauc triste qu'avèm sus nosautres meteisses amb l'edat. Mas a l'encòp totes los imatges del personatge e d'aqueles a son entorn son similars. Fan resson, cavan dins las meteissas rotas, coma se lo personatge èra un presonièr, incapable de s'escapar d'el meteis. Aquò's lo desfís de tota autoescritura: rehashing o reinvencion.
En literatura, aquela question se pausa particularament agudament pel genre d'elegia. Tradicionalament poesia de planh, de tristesa amorosa, de dòl, explora dempuèi d’originas latinas la plaça del “ieu” dins lo tèxte. Mai pròche de nosautres, lo poèta Emmanuel Hocquard (1940-2019) renovelèt la reflexion sus la significacion d'aquel genre poetic en defendent una elegia liura d'automesa e del teatre del patòs. Aquela escritura del passat es meditativa e ludica a l’encòp. Vos encoratja a jogar mai de jòcs, a experimentar amb los limits de vòstra pròpria lenga. E, coma o ditz el meteis (en prenent lo filosòf L. Wittgenstein), cal pas esperar que siás vièlh per far aquel trabalh, cal escriure “de ta nautor”.
Dins aquela activitat, prepausam un exercici d'escritura nos permetent de manipular los elements de l'elegia (memòria, emocion, lo jo) per veire çò qu'aquò compòrta coma una experiéncia diferenta de la frasa. E vice-versa: cossí de formas diferentas de frasas menan a d'experiéncias diferentas d'emocion, de memòria e de se. L'exercici parte pas d'un estudi general de l'elegia, mas d'un tèxte que presenta una version modèrna e es uèi considerat coma un classic. Es Me soveni, de Georges Perec (editat en 1978). Aqueste tèxte es exemplar per çò qu'es de la question que prepausam d'explorar, perque utiliza un dispositiu plan simple en primièra persona sens metre en evidéncia l'intimitat de l'autor. Es un retrach collectiu, aquel d’una generacion.
L’activitat se debana en tres fasas successivas d’escritura e de reflexion suls tèxtes produches, après una rapida presentacion del tèxte per Georges Perec e la lectura d’extraches. "Me soveni" Aquò implica d'enfants qu'escrivon de sovenirs dins l'estil del tèxte de Perec. Se daissant guidar per lor memòria e lors emocions, causisson a l'entorn de dètz sovenirs (bons o marrits, recents o ancians, precises o fòrça vagues) e los pausan sul papièr, en començant per la meteissa formula que dins lo tèxte de Perec. I a pas d'autras instruccions (pas d'òrdre de sovenirs, pas de contraintes de longor, etc.) e es important de lor dire qu'aqueles sovenirs seràn pas partejats amb lors companhs de classa. D’un autre costat, seràn convidats a “perfeccionar” lor tèxte amb l’objectiu de lo far publicar, en un exemplar, per eles. Los mainatges causisson cossí interpretar aquel mot. Pòdon demandar d'ajuda per corregir las errors, pòdon decidir de simplificar o de detalhar, de far mai clar, etc. A la fin d'aquela fasa, donan lo tèxte al professor que ne produirà una version neta e estampada, per lor donar a la sesilha seguenta. Cal notar que los enfants pòdon plan causir de parlar d'una abséncia de memòria (p. ex. "Me soveni pas dels joguets de mon primièr Nadal").
“Te remembras” Dins aquela segonda fasa, e après aver descobèrt lor version personala “editada”, los enfants tornan a lor tèxte e lo deuràn transcriure, aqueste còp en utilizant una forma un pauc mai constrencha. Dels 10 sovenirs, ne causisson 3 e los escrivon coma s'escrivián una letra a
eles meteisses. Deurián pas qu'utilizar lo pronom "tu" e començar cada sovenir amb "Te sovenès" (o "Te sovenes pas"). A aqueste estadi, pòdon (e probablament deuràn) talhar, cambiar certans detalhs, vist que cada memòria deurà aqueste còp caber dins 60 mots (aperaquí) per doas frasas maximum e los tèxtes seràn tanben mostrats a tota la classa. L’ensenhaire recampa los tèxtes e los pausa jos la forma d’aficha per cada mainatge, en preparacion de la darrièra sesilha.
«Me soveni tanben» Per la tresena fasa, lo professor aficha los tèxtes e cadun ven los descobrir. L’escritura consistís ara a causir collectivament, a travèrs la discussion, a l’entorn de dètz sovenirs, puèi los tornar escriure un per un, totjorn collectivament, en utilizant la primièra persona (“me soveni”). De modificacions pòdon encara èsser fachas per melhorar la lesibilitat, mas las referéncias personalas (eveniments de personas, etc.) son pas explicadas. Las memòrias son alara ordenadas, segon totes los critèris que lo grop considèra necessaris, per acabar de compausar aquel poèma collectiu, que serà tanben publicat e distribuit als mainatges.
Lo sens d'aquela progression en tres fasas es d'experimentar d'un biais concrèt, a travèrs lo lengatge, un destacament de mai en mai grand de l'implicacion subjectiva tipica d'aquel tipe d'exercici. A la fin, l’emocion es aquí, mas es pas pus complasenta o teatralizada, exactament coma dins lo tèxte de Georges Perec.
Ficha d'activitats escricha per: Bruno Pellier
