Παράλογο χιούμορ.
Με τη γνωστή του έννοια, το παράλογο (από το λατινικό absurdus, «discordant») είναι εξαρχής αυτό που είναι αντίθετο στη λογική, στη λογική, σε αυτό που περιμένει η κοινή λογική.
Αυτός ο χειρισμός έχει ως αποτέλεσμα την τηλεμεταφορά μιας καρέκλας. Στη συνέχεια εμφανίζεται μια πολυθρόνα στο χώρο της Γιούλια και, ταυτόχρονα, εξαφανίζεται από έναν άλλο χώρο.
Είναι ζευγάρι, το στερεότυπο ενός παραδοσιακού ζευγαριού: η σύζυγος πλένει τα πιάτα ενώ ο άντρας της βλέπει τηλεόραση. Ο θυμωμένος άνδρας φωνάζει και εμφανίζεται βίαιος. Κατηγορεί τη γυναίκα του για την εξαφάνιση της καρέκλας χωρίς λόγο.
Η γυναίκα φαίνεται κουρασμένη και συνηθισμένη στον θυμό του συζύγου της. Και αυτή τον φοβάται και κλαίει από το θυμό του.
Η Γιούλια δεν υποχωρεί και φωνάζει ακόμα πιο δυνατά από τον άντρα.
Γίνεται πάλι ευδιάθετη και τακτοποιεί το σπίτι με τον δικό της τρόπο. Σπάει την τηλεόραση που προφανώς ήταν σημαντικό αντικείμενο για τον άντρα της και την αντικαθιστά με λουλούδια.
Ερωτεύονται. Το καταλαβαίνουμε με το κόκκινο χρώμα των μάγουλων τους, το μοναδικό χρώμα (μαζί με την κόκκινη καρδιά του πρώτου χειριστηρίου) στο ασπρόμαυρο φιλμ.
Η σύζυγος ανακτά την ελευθερία της, αλλάζει χτένισμα, που είναι και σύμβολο ανδρικής κυριαρχίας.
Ανοιχτή απάντηση/συζήτηση.
Μπορούμε να συζητήσουμε την έννοια των στερεοτύπων αλλά και τον κομφορμισμό, τι σημαίνει και πώς εκφράζεται στην ταινία. Αυτό ανοίγει πολλά ερωτήματα. Ποια είναι η κοινωνική επιρροή στη συμπεριφορά μας; Γιατί να σεβόμαστε τους κοινωνικούς κανόνες; Δεν πρέπει να γίνει αντιληπτός; Να μην παραγκωνιστείς; Ενσωματώνεστε πιο εύκολα σε μια ομάδα; Το να είμαστε διαφορετικοί και να απελευθερωνόμαστε από τους περιορισμούς της κοινωνίας μας βλάπτει τους άλλους;
2- Πώς το παράλογο, ως διαδικασία, συμβάλλει στο χιουμοριστικό αποτέλεσμα
Το έργο συνίσταται στην παρουσίαση των επιλεγμένων έργων και στη σύγκριση τους, στον εντοπισμό του τι τα φέρνει κοντά και, έτσι, στην ανάδειξη των μηχανισμών του παραλόγου. Η συγκριτική προσέγγιση, όταν εφαρμόζεται σε παραγωγές από διαφορετικούς τομείς, αξίζει λίγη βοήθεια, αλλά ανοίγει ενδιαφέρουσες προοπτικές για τον τομέα της ιστορίας της τέχνης.
Η επιλογή στοχεύει να συνδέσει παραγωγές που καλύπτουν ένα πολύ ευρύ πεδίο, από κλασικά έργα έως τα πιο πρόσφατα, από τη λαϊκή κουλτούρα στη λεγόμενη «μαθημένη» κουλτούρα. Έχουν ομαδοποιηθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να προσδιορίζουν πολλές «οδούς μελέτης», οι οποίες μπορούν να αντιμετωπιστούν σε ad hoc βάση ή να αρθρωθούν σε ένα μακροπρόθεσμο μάθημα. Κάθε ένα από τα κομμάτια συνοδεύεται από ένα «εργαστήριο», μια στιγμή δημιουργικής χειραγώγησης όπου τα παιδιά μπορούν να εκμεταλλευτούν τις έννοιες που συζητήθηκαν.
Η μελέτη των έργων θα πρέπει, όπως πάντα, να είναι συμφραζόμενη (συγγραφέας, περίοδος, κίνηση, τεχνική κ.λπ.). Επιπλέον, όταν πρόκειται να αναζητήσουμε τα αποτελέσματα του παραλόγου, είναι σημαντικό να αμφισβητήσουμε τα ζητήματα φύλου και συμβάσεων με τα παιδιά. Για παράδειγμα, είναι παράλογο, στην πραγματικότητα, να παρατηρείς ένα ζώο να μιλάει, αλλά στο πλαίσιο του είδους «παιδική ιστορία», είναι μια αποδεκτή σύμβαση που γενικά δεν προκαλεί πλέον παράλογο αποτέλεσμα.
- 1- Το παράδοξο
Συνάντηση δύο αντιφατικών ή άσχετων ιδεών, σε μια συμπυκνωμένη διατύπωση όπου πάνω απ' όλα στοχεύει το χιούμορ της έκπληξης.
Λογοτεχνία: αποσπάσματα από τον Alphonse Allais, “Thoughts, texts and anecdotes” (Le recherche midi, 2000) ή από τον Eric Satie, “The reasonings of a stubborn man, follows by Memoirs of an amnesiac” (Voix d’encre, 2013).
Γλυπτό: Salvador Dalí, “The Aphrodisiac Telephone” (1938).
Γραφικές τέχνες: Jacques Carelman, “Catalogue of untraceable objects” (1969).
Εργαστήριο: σχεδιασμένη παραλλαγή της σουρεαλιστικής άσκησης του «εξαιρετικού πτώματος» (σε ζευγάρια, το καθένα δουλεύει στο μισό φύλλο, ο πρώτος επεκτείνει ορισμένες γραμμές του σχεδίου του πέρα από το διαχωριστικό και διπλώνει το φύλλο για να κρύψει το σχέδιό του, το δεύτερο πρέπει να ξεκινήσει ξανά από τις γραμμές που προεξέχουν).
- 2- Το υπέροχο
Τα παράλογα στοιχεία διαδέχονται το ένα το άλλο για να χτίσουν έναν κόσμο χωρίς αναφορές, που επιδιώκει να διατηρήσει την πρωταρχική αίσθηση του θαυμασμού για τα πράγματα.
Λογοτεχνία (ποιητική ιστορία): Henri Michaux, «Ailleurs, Voyage en grande Garabagne» (1948).
Πίνακας: Salvador Dalí, «Εμμονή της μνήμης» (1931), René Magritte, «Η χώρα των θαυμάτων» (1964).
Κινηματογράφος: Victor Fleming, «The Wizard of Oz» (1939) ή Jean Cocteau, «Beauty and the Beast» (1946).
Εργαστήριο: περιγράψτε σε πολλά σχέδια ένα ταξίδι που φαντάζεστε από το ακόλουθο σενάριο: «Στο πρωινό, το μπολ με τα δημητριακά σας ρουφάει και ρίχνεστε σε έναν απίστευτο κόσμο. Περιγράψτε τι ανακαλύπτετε εκεί και την επιστροφή σας.»
- 3- Αναστροφή, ο κόσμος ανάποδα
Εδώ αναπτύσσεται το παράλογο και κάνει πολύ έντονη αναφορά στο κοινωνικό πλαίσιο, με σατιρικό στόχο.
Γραφικές τέχνες: ανώνυμη, «Ο αντίστροφος κόσμος» (γκραβούρα του 18ου αιώνα), συλλογή Mucem, ορατή στον ιστότοπο History in Images.
Λογοτεχνία (μυθιστόρημα): Lewis Carroll, «Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων», κεφάλαιο VII, «Tea Among Fools» (1865).
Γραφικές τέχνες: επιλογή σχεδίων του Gary Larson, τόμοι I έως V (Dupuis, 1997-2002).
Εργαστήριο: γράψτε μια σύντομη ιστορία που περιγράφει μια μέρα στο σχολείο «αντίστροφα».
- 4- Ανοησίες
Όταν το παράλογο λειτουργεί για να υπονομεύσει τη λογική, χωρίς σύνθετο απώτερο κίνητρο.
Κινηματογράφος: A. Astier, A. Kappauf, J.-Y. Robin, "Kaamelott", επεισόδια για επιλογή από σεζόν 1 ή 2 (2005).
Εικαστικές τέχνες: Roman Signer, παραστάσεις βίντεο "Action kurhaus" (1992), "Kayak" (2000), "Punkt" (2006), "Old Shatterband" (2007), "Zwei schirme" (2009), ορατές στο διαδίκτυο σε μια αναφορά από το πρόγραμμα Arte Tracks (20 Ιανουαρίου).
Λογοτεχνία (ποίηση, περφόρμανς): Christophe Tarkos, «Je inflate» και «Tambour et tombola» (1998), στο «The recorded» (P.O.L. 2014), επίσης διαθέσιμο στο διαδίκτυο.
Εργαστήριο: κομμένες παροιμίες. Από ένα σύνολο παροιμιών (ή ποιημάτων ή πολύ σύντομων μύθων) που έχουν τυπωθεί σε μεγάλα φύλλα χαρτιού. Τα κόβουμε σε θραύσματα που αντιστοιχούν σε γραμματικές οντότητες, στη συνέχεια ανακατεύουμε αυτά τα θραύσματα και τα ανασυνθέτουμε ελεύθερα για να λάβουμε παράλογα ευρήματα.
- 5- Μπουρλέσκ
Η παράλογη μηχανική εδώ στοχεύει στην ασυμφωνία (τετριμμένη/υψηλή, απλή/σύνθετη) και την υπερβολή, την παραμόρφωση.
Λογοτεχνία (μυθιστόρημα): Rabelais, «Gargantua» (1534).
Κινηματογράφος: Laurel & Hardy, «The Battle of the Century» (1927), Buster Keaton, «Fridge Mover» (1922), «The Dismountable House» (1920).
Εικαστικά: Saverio Lucariello, σειρά «Vanitas» (από το 1995).
Εργαστήριο: χρησιμοποιήστε λογισμικό επεξεργασίας εικόνας για να συγκαλύψετε/παραμορφώσετε έναν διάσημο πίνακα.
Εκπαιδευτικές δραστηριότητες που προτείνει ο Bruno Pellier.
